Fakty:

Lokalizacja:

fig 2.11.2(a)     

Amazonka jest drugą pod względem długości rzeką na świecie. Rozpoczyna się w postaci setek małych zródeł w Andach. Wpada do dwóch głównych rzek: Ukajali i Maranon. Następnie płynie w kierunku swojej delty,leżącej w Brazylii nad Oceanem Atlaltyckim. Jest zasilana przez ponad dwieście mniejszych i większych rzek, które do niej wpadają.

Na dorzecze Amazonki składają sie dopływy rzeczne, opady deszczu i samo zródło. Ponad 200 dopływów pochodzi z Brazylii, a największy dopływ ma długość ponad 1600 km.

Amazonka transportuje najwięcej wody spośród wszystkich rzek na świecie. W każdej sekundzie jest transportowancyh od 34 do 121 milionów litrów wody. Tak duża ilość jest spowodowana opadami deszczu zenitalnego, który pada łącznie przez 200 dni każdego roku, dając przy tym od 2000 do 3000 milimetrów wody.

Omawiana rzeka osadza ponad 3 miliony ton materiału rzecznego w delcie, któa ma szeokość ponad 300 km.

Fig 2.11.2(b)

To zdjęcie podazuje Amazonkę w górnym biegu.

Zwierzęta:

W swojej drodze do Oceanu, Amazonka przepływa przez największy las tropikalny na świecie. Żyją tu papugi, tukany, jaguary, małpy i róznego rodzaju insekty. W samej rzece żyje ponad 200 gatunków ryb. Jest wsród nich żaglowiec skalar i pirania. Las zapewnia wszystkim zwierzętom schronienie i dostatek jedzenia.

Powodzie:

Każdego roku Amazonka zalewa olbrzymie tereny lasu tropikalnego. Jest to spowodowane znacznymi opadami w tym regionie. Ale nie tylko. Kiedy w Andach zaczynają topnieć sniegi, koryto rzeki nie może pomieścić więcej wody, która wychodzi z brzegów.

Statki i Amazonka:

Amazonka jest klasyfikowana jako rzeka żeglowna. Statki moga pływać na 2/3 jej długosci. Być może z tego powodu jest często nazywana "Rzeką - Oceanem". Liniowce tranportujace różnego rodzaju ładunki zatrzymują się w miejscowości Manaus, prawie 1600 km od ujścia rzeki. Statki do 3000 ton moga dopłynąć do Iquitos w Peru, prawie 3700 km od źródła. Amazonka posiada największą żeglowność spośród wszystkich rzek swiata, ponieważ jest bardzo głęboka i posiada dużo długich dopływów.

Ludzie i Amazonka:

Przez wieki Amazonkę i jej lasy odwiedziło bardzo mało białych ludzi. Był to dom setek indiańskich plemion, którym las i rzeka dostarczała pożywienia i schronienia. Jednak w XX wieku biały człowiek pojawił się na tych dziewiczych terenach i odkrył ropę naftowa, kamienie szlachetne, jak również niewyczerpale zdawałoby się zródło drewna, a zwłaszcza cennego palisanderu i drzewa tekowego.

Teraz człowiek ścina ogromne połacie lasu w celu budowania kopalń kamieni szlachetnych i przystosowania terenów pod uprawy. Ze ściętych drzew wyrabia się meble. Zmiany poczynione przez człowieka sprawiają, ze Amazonka stała się mocno zanieczyszczona, a także zwiększyła się erozja brzegów i gleby.

Ludzie żyją w wioskach i dużych miastach (takich jak Manaus), które zostały zbudowane bardzo blisko brzegów rzeki. [fig 2.11.2(c)]. Niektórzy buduja swoje domy na palach, które wyznaczaja koryto rzeki. Domy takiej konstrukcji sa bardzo delikatne i często są zmywane kiedy rzeka wylewa. Co ciekawe, na Amazonce nie ma zbudowancyh żadncyh mostów.

Fig 2.11.2(c) Domy na wodzie w Manus.

English