Atque in hoc bello Asiatico et regio non solum militaris illa
virtus, quae est in Cn. Pompeio singularis, sed aliae quoque
virtutes
animi magnae et multae requiruntur. Difficile est in Asia, Cilicia,
Syria regnisque interiorum nationum ita versari nostrum imperatorem,
ut
nihil nisi de hoste ac de laude cogitet. Deinde etiam si qui sunt
pudore ac temperantia moderatiores, tamen eos esse talis propter
multitudinem cupidiorum hominum nemo arbitratur.
[65] Difficile
est
dictu, Quirites, quanto in odio simus apud exteras nationes propter
eorum, quos ad eas per hos annos cum imperio misimus, libidines et
iniurias. Quod enim fanum putatis in illis terris nostris
magistratibus
religiosum, quam civitatem sanctam, quam domum satis clausam ac
munitam
fuisse? Urbes iam locupletes et copiosae requiruntur, quibus causa
belli propter diripiendi cupiditatem inferatur.
[66] Libenter haec
coram
cum Q. Catulo et Q. Hortensio, summis et clarissimis viris, disputarem.
Noverunt enim sociorum volnera, vident eorum calamitates,
querimonias
audiunt. Pro sociis vos contra hostis exercitum mittere putatis, an
hostium simulatione contra socios atque amicos? Quae civitas est in
Asia quae non modo imperatoris aut legati, sed unius tribuni militum
animos ac spiritus capere possit?
Qua re, etiam si quem habetis qui conlatis signis exercitus
regios superare posse videatur, tamen nisi erit idem, qui se a
pecuniis sociorum, qui ab eorum coniugibus ac liberis, qui ab
ornamentis
fanorum atque oppidorum, qui ab auro gazaque regia manus, oculos,
animum
cohibere possit, non erit idoneus qui ad bellum Asiaticum regiumque
mittatur.
[67] Ecquam putatis civitatem pacatam fuisse quae
locuples
sit? ecquam esse locupletem quae istis pacata esse videatur? Ora
maritima, Quirites, Cn. Pompeium non solum propter rei militaris
gloriam, sed etiam propter animi continentiam requisivit. Videbat
enim
praetores locupletari quot annis pecunia publica praeter paucos;
neque
eos quicquam aliud adsequi, classium nomine, nisi ut detrimentis
accipiendis maiore adfici turpitudine videremur. Nunc qua
cupiditate
homines in provincias, quibus iacturis et quibus condicionibus
proficiscantur, ignorant videlicet isti, qui ad unum deferenda omnia
esse non arbitrantur? Quasi vero Cn. Pompeium non cum suis
virtutibus
tum etiam alienis vitiis magnum esse videamus.
[68] Qua re nolite
dubitare quin huic uni credatis omnia, qui inter tot annos unus
inventus
sit, quem socii in urbis suas cum exercitu venisse gaudeant.