[59] Reliquum est ut de Q. Catuli auctoritate et sententia
dicendum esse videatur. Qui cum ex vobis quaereret, si in uno Cn.
Pompeio omnia poneretis, si quid eo factum esset, in quo spem
essetis
habituri, -- cepit magnum suae virtutis fructum ac dignitatis, cum
omnes
una prope voce in [eo] ipso vos spem habituros esse dixistis.
Etenim
talis est vir, ut nulla res tanta sit ac tam difficilis, quam ille
non
et consilio regere et integritate tueri et virtute conficere possit.
Sed in hoc ipso ab eo vehementissime dissentio; quod, quo minus
certa
est hominum ac minus diuturna vita, hoc magis res publica, dum per
deos
immortalis licet, frui debet summi viri vita atque virtute.
[60] 'At
enim ne quid novi fiat contra exempla atque instituta maiorum.' Non
dicam hoc loco maiores nostros semper in pace consuetudini, in bello
utilitati paruisse; semper ad novos casus temporum novorom
consiliorum
rationes adcommodasse: non dicam duo bella maxima, Punicum atque
Hispaniense, ab uno imperatore esse confecta, duasque urbis
potentissimas, quae huic imperio maxime minitabantur, Karthaginem
atque
Numantiam, ab eodem Scipione esse deletas: non commemorabo nuper ita
vobis patribusque vestris esse visum, ut in uno C. Mario spes imperi
poneretur, ut idem cum iugurtha, idem cum Cimbris, idem cum Teutonis
bellum administraret.
[61] In ipso Cn. Pompeio, in quo novi
constitui
nihil volt Q. Catulus, quam multa sint nova summa Q. Catuli
voluntate
constituta recordamini. Quid tam novum quam adulescentulum
privatum exercitum difficili rei publicae temporare conficere?
Confecit. Huic praeesse? Praefuit. Rem optime ductu suo gerere?
Gessit. Quid tam praeter consuetudinem quam homini peradulescenti,
cuius aetas a senatorio gradu longe abesset, imperium atque
exercitum
dari, Siciliam permitti, atque Africam bellumque in ea provincia
administrandum? Fuit in his provinciis singulari innocentia,
gravitate,
virtute: bellum in Africa maximum confecit, victorem exercitum
deportavit. Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?
At eam quoque rem populus Romanus non modo vidit, sed omnium etiam
studio visendam et concelebrandam putavit.
[62] Quid tam inusitatum
quam
ut, cum duo consules clarissimi fortissimique essent, eques Romanus
ad
bellum maximum formidolosissimumque pro consule mitteretur? Missus est.
Quo quidem tempore, cum esset non nemo in senatu qui diceret 'non
oportere mitti hominem privatum pro consule,' L. Philippus dixisse
dicitur ''non se illum sua sententia pro consule, sed pro consulibus
mittere.'' Tanta in eo rei publicae bene gerendae spes
constituebatur,
ut duorum consulum munus unius adulescentis virtuti committeretur.
Quid
tam singulare quam ut ex senatus consuto legibus solutus consul ante
fieret, quam ullum alium magistratum per leges capere licuisset?
quid
tam incredibile quam ut iterum eques Romanus ex senatus consulto
triumpharet? Quae in omnibus hominibus nova post hominum memoriam
constituta sunt, ea tam multa non sunt quam haec, quae in hoc uno
homine
videmus.
[63] Atque haec tot exempla, tanta ac tam nova, profecta
sunt
in eundem hominem a Q. Catuli atque a ceterorum eiusdem dignitatis
amplissimorum hominum auctoritate.