[51] At enim vir clarissimus, amantissimus rei publicae, vestris
beneficiis amplissimis adfectus, Q. Catulus, itemque summis
ornamentis
honoris, fortunae, virtutis, ingeni praeditus, Q. Hortensius, ab hac
ratione dissentiunt. Quorum ego auctoritatem apud vos multis locis
plurimum valuisse et valere oportere confiteor; sed in hac causa,
tametsi cognoscitis auctoritates contrarias virorum fortissimorum et
clarissimorum, tamen omissis auctoritatibus ipsa re ac ratione
exquirere
possumus veritatem, atque hoc facilius, quod ea omnia quae a me
adhuc
dicta sunt, eidem isti vera esse concedunt, -- et necessarium bellum
esse et magnum, et in uno Cn. Pompeio summa esse omnia.
[52] Quid
igitur
ait Hortensius? Si uni omnia tribuenda sint, dignissimum esse
Pompeium,
sed ad unum tamen omnia deferri non oportere. Obsolevit iam ista
oratio, re multo magis quam verbis refutata. Nam tu idem, Q.
Hortensi,
multa pro tua summa copia ac singulari facultate dicendi et in
senatu
contra virum fortem, A. Gabinium, graviter ornateque dixisti, cum is
de
uno imperatore contra praedones constituendo legem promulgasset, et
ex
hoc ipso loco permuta item contra eam legem verba fecisti.
[53] Quid? tum (per deos immortalis!) si plus apud populum Romanum
auctoritas tua quam ipsius populi Romani salus et vera causa
valuisset,
hodie hanc gloriam atque hoc orbis terrae imperium teneremus? An
tibi
tum imperium hoc esse videbatur, cum populi Romani legati quaestores
praetoresque capiebantur? cum ex omnibus provinciis commeatu et
privato
et publico prohibebamur? cum ita clausa nobis erant maria omnia, ut
neque privatam rem transmarinam neque publicam iam obire possemus?
[54] Quae civitas antea umquam fuit, -- non dico
Atheniensium, quae satis late quondam mare tenuisse dicitur; non
Karthaginiensium, qui permultum classe ac maritimis rebus valuerunt;
non Rhodiorum, quorum usque ad nostram memoriam disciplina navalis
et
gloria remansit, -- sed quae civitas umquam antea tam tenuis, quae
tam
parva insula fuit, quae non portus suos et agros et aliquam partem
regionis atque orae maritimae per se ipsa defenderet? At (hercule)
aliquot annos continuos ante legem Gabiniam ille populus Romanus,
cuius
usque ad nostram memoriam nomen invictum in navalibus pugnis
permanserit, magna ac multo maxima parte non modo utilitatis, sed
dignitatis atque imperi caruit.
[55] Nos, quorum maiores Antiochum
regem
classe Persenque superarunt, omnibus navalibus pugnis
Karthaginiensis,
homines in maritimis rebus exercitatissimos paratissimosque,
vicerunt,
ei nullo in loco iam praedonibus pares esse poteramus: nos, qui
antea
non modo Italiam tutam habebamus, sed omnis socios in ultimis oris
auctoritate nostri imperi salvos praestare poteramus, -- tum cum
insula
Delos, tam procul a nobis in Aegaeo mari posita, quo omnes undique
cum
mercibus atque oneribus commeabant, referta divitiis, parva, sine
muro,
nihil timebat, -- eidem non modo provinciis atque oris Italiae
maritimis
ac portubus nostris, sed etiam Appia iam via carebamus; et eis
temporibus non pudebat magistratus populi Romani in hunc ipsum locum
escendere, cum eum nobis maiores nostri exuviis nauticis et classium
spoliis ornatum reliquissent.
[56] Bono te animo tum, Q. Hortensi, populus Romanus et
ceteros qui erant in eadem sententia, dicere existimavit ea quae
sentiebatis: sed tamen in salute communi idem populus Romanus dolori
suo
maluit quam auctoritati vestrae obtemperare. Itaque una lex, unus
vir,
unus annus non modo nos illa miseria ac turpitudine liberavit, sed
etiam
effecit, ut aliquando vere videremur omnibus gentibus ac nationibus
terra marique imperare.
[57] Quo mihi etiam indignius videtur
obtrectatum esse adhuc, -- Gabinio dicam anne Pompeio, an utrique,
id
quod est verius? -- ne legaretur A. Gabinius Cn. Pompeio expetenti
ac
postulanti. Utrum ille, qui postulat ad tantum bellum legatum quem
velit, idoneus non est qui impetret, cum ceteri ad expilandos socios
diripiendasque provincias quos voluerunt legatos eduxerint; an ipse,
cuius lege salus ac dignitas populo Romano atque omnibus gentibus
constituta est, expers esse debet gloriae eius imperatoris atque
eius
exercitus, qui consilio ipsius ac periculo est constitutus?
[58] An
C.
Falcidius, Q. Metellus, Q. Caelius Latiniensis, Cn. Lentulus, quos
omnis
honoris causa nomino, cum tribuni plebi fuissent, anno proximo
legati
ese potuerunt: in uno Gabinio sunt tam diligentes, qui in hoc bello,
quod lege Gabinia geritur, in hoc imperatore atque exercitu, quem
per
vos ipse constituit, etiam praecipuo iure esse deberet? De quo
legando
consules spero ad senatum relaturos. Qui si dubitabunt aur
gravabuntur,
ego me profiteor relaturum. Neque me impediet cuiusquam inimicum
edictum, quo minus vobis fretus vestrum ius beneficiumque defendam;
neque praeter intercessionem quicquam audiam, de qua (ut arbitror)
isti
ipsi, qui minantur, etiam atque etiam quid liceat considerabunt.
Mea
quidem sentenia, Quirites, unus A. Gabinius belli maritimi rerumque
gestarum Cn. Ponpeio socius ascribitur, propterea quod alter uni
illud
bellum suscipiendum vestris suffragiis detulit, alter delatum
susceptumque confecit.