Quis igitur hoc homine scientior umquam aut fuit aut
esse
debuit? qui e ludo atque e pueritiae disciplinis bello maximo atque
acerrimis hostibus ad patris exercitum atque in militiae disciplinam
profectus est; qui extrema pueritia miles in exercitu fuit simmi
imperatoris, ineunte adulescentia maximi ipse exercitus imperator;
qui
saepius cum hoste conflixit quam quisquam cum inimice concertavit,
plura
bello gessit quam ceteri legerunt, plures provincias confecit quam
alii
concupiverunt; cuius adulescentia ad scientiam rei militaris non
alienis
praeceptis sed suis imperiis, non offensionibus belli sed victoriis,
non
stipendiis sed triumphis est erudita. Quod denique genus esse belli
potest, in quo illum non exercuerit fortuna rei publicae? Civile,
Africanum, Transalpinum, Hispaniense [mixtum ex civitatibus atque ex
bellicosissimis nationibus], servile, navale bellum, varia et
diversa
genera et bellorum et hostium, non solum gesta ab hoc uno, sed etiam
confecta, nullam rem esse declarant in usu positam militari, quae
huius
viri scientiam fugere possit.