Waarom emigreerde men?

Wéér een weg

          In Nederland kon je heel veel merken van de Grote Emigratie. Iedereen kende wel iemand die emigreerde of al geëmigreerd was. Overal kon je verhalen horen over (mensen in) de VS. In elk dorpje verkochtten familie's hun spullen en gingen naar de VS. Van dat geld konden ze de reis betalen. Maar waarom emigreerden ze nou?

Tijdperken

          Ieder jaar emigreren er wel mensen, maar er zijn 3 tijdperken geweest waarin de emigratie naar Michigan enorm was. Na 1845, na 1880 en na de Tweede Wereldoorlog.

  • Om bij de eerste te beginnen: in Nederland was er een nieuwe groep gelovigen ontstaan (in 1834 weliswaar, maar na 1845 gingen ze pas emigreren): de Afgescheidenen (later werden ze de Gereformeerden). Zij wilden meer godsdienstvrijheid (ze werden vervolgd in Nederland omdat koning Willem I alleen het protestantisme accepteerde, en dat was volgens de Afgescheidenen in strijd met de stelling van Willem van Oranje (geloofsvrijheid) van tijdens de Tachtig-jarige Oorlog), en ze hoopten (en dachten) die te vinden in de VS. Rond 1845 ging het economisch niet zo goed met Nederland (economische achteruitgang, Franse overheersing en oorlogen veroorzaakten dit; verder ging het de landbouw ook niet voor de wind, aardappelziektes, veeziektes, lage landbouwprijzen, hoge grondprijzen, natuurrampen (steeds onderlopende akkers, waardoor hele oogsten mislukten), en cholera), en die hoopten in de VS rijk te worden.
  • Zo rond 1880 was er een landbouwcrisis, en de mensen hadden niet erg veel eten. Ze konden ook niet iets anders doen of meer gaan verbouwen, en eigenlijk de enig overgebleven mogelijkheid was emigreren.
  • De laatste piek was na de Tweede Wereldoorlog. In Nederland was er zoveel platgebombardeerd, veel mensen zagen het niet zitten om alles weer op te bouwen. Bovendien waren ze bang voor een nieuwe oorlog, want Duitsland was toen erg gevaarlijk en onvoorspelbaar. Als derde reden was er het communisme wat wel erg dichtbij was gekomen.
    Als één van de weinige landen die nog kapitalistisch, democratisch en ongeschonden uit de oorlog was gekomen, waren de VS. Het emigreren was veel moeilijker dan tijdens de andere pieken, dus weken ook veel uit naar Canada dat een andere goede mogelijkheid was (daar werd men met open armen ontvangen).

Voorwaarden

          Voorwaarden waaraan voldaan moest worden om uiteindelijk toch die stap te nemen:

  • Verslechtering van de levensomstandigheden
    • Bevolkingstoename (eventueel zelfs overbevolking)
    • Looninflatie (hogere kosten, maar evenveel loon)
    • Belastingdruk (weinig inkomsten en hoge kosten)
    • Discriminatie (voornamelijk vanwege godsdienstige redenen)
  • Een sterke zuigkracht naar Michigan, met de potentiële kansen om een beter bestaan te krijgen.
  • Het transport moet erg goedkoop zijn en zonder al te grote risico's.

Waarom ging men naar de Verenigde Staten?

          Allemaal leuk en aardig hoor, maar waarom emigreerden die mensen nou juist naar de VS?
          Veel mensen dachtten dat ze maar één mogelijkheid hadden, de VS. Daar waren echter wel argumenten voor te geven, om juist naar de VS te gaan, en met name Michigan.

          Vanwege de economische bloei ten eerste. Terwijl Nederland in een diepe economische crisis belandde, hadden de VS de tijd van hun leven. De nijverheid en de landbouw bloeide als nooit te voren, wat de VS toen al een wereldmacht maakte.
          Ten tweede vanwege de grondprijs. Veel emigranten werden boer, en dat was niet erg duur. Je kon een ontzettend lap grond krijgen voor een prikkie (er was immers grond genoeg).

Mening

          Ook een reden om te emigreren was de mening van een religieuze leider. Als je hem volgde, ging je ook eerder naar Amerika als hij dat belangrijk vond. Dus als hij ging, ging je waarschijnlijk ook. Eenmaal aangekomen in Amerika bepaalde hij ook de koers, waar je natuurlijk weer naar luisterde.

Iets anders...

          Leiders van bepaalde groepen hadden echter ook gedacht aan andere gebieden om naar toe te emigreren. Zoals Van Raalte en Brummelkamp, die dachtten eventueel aan Java. Maar ze hadden uiteindelijk in hun brochure aangegeven waarom ze toch naar de VS wilden. Ze zouden in de VS namelijk volledige godsdienstvrijheid krijgen. In Java, wat bij Nederland hoordde, kon de staat nog altijd zeggen dat godsdienstvrijheid zou worden ingetrokken.

Schrijven geeft zet

          Maar goed, terug naar de emigranten. Naast hun redenen om weg te gaan, werd er nog even het laatste zetje gegeven door schrijven. Niet door aanplakbiljetten, aangezien die van onbekenden of van de staat waren. De mensen waren al zo vaak beetgenomen. Er werd echter wel naar de brochure, 'Landverhuizing, of waarom bevorderen wij de landverhuizing wel naar Noord-Amerika en niet naar Java?', die snel na elkaar herdrukt werd, van Van Raalte en Brummelkamp geluisterd, omdat erin duidelijk werd dat zij zich het lot van de armen aantrok en geen financieel voordeel zouden hebben bij de emigratie.
          Maar goed, wat nou echt het laatste zetje gaf, waren de schrijven van de mensen, die al in de VS woonden. Zij waren namelijk van bekenden, de familie- en kennissenkring, en dus betrouwbaar. Ze schreven hele enthousiaste brieven. De verhalen waren weliswaar vervormd, en de negatieve kant (die er zeker was) lieten ze weg. Er zou een overvloed zijn aan goedkope en vruchtbare landbouwgrond (zo maakten ze van een arme emigrant een welvarende boer). Verder stond er in de brieven ook nog dat iedereen gelijke rechten had, en iedereen kon zijn eigen godsdienst beoefenen. Een voorbeeld van predikant Seine Bolks uit Michigan:

"Niemand begeerde weder het geboorteland; neen, allen gevoelden wij van kwellende banden der ziel en des lichaams bevrijd te zijn. (...) En wat nog meer zegt: hier wordt men niet verhinderd in het belijden en verkondigen van onzen dierbare God en Zaligmaker Jezus Christus. (...) De armsten hebben 't hier beter dan de rijksten onzer in Holland. Men werkt hier voor zich zelven en is geen slaaf voor een ander."

          En wie emigreerde, kwam bedrogen uit. Het was hard werken, en heel rijk werd je dus niet. Toch bleven de mensen optimistische brieven schrijven, en er kwamen steeds meer nieuwe emigranten. In de jaren veertig van de 19e eeuw, was er een gedicht dat typerend was voor die tijd. Het zei dat de mensen Europa vreselijk vonden, dat elk moment weg kon rotten, en dat de VS vrijheid alom was.

Wil je weg?

          Commercie springt er natuurlijk meteen bovenop. De rederijen die emigranten naar de VS verscheepten, namen agenten in dienst om passagiers te werven tussen de mensen die erover nadachten om te emigreren.
          Ook kranten gaven hun mening erover. Er was verdeeldheid. Een economische crisis in de VS werd natuurlijk ruimschoots gepubliceerd door kranten die tegen emigratie waren. De andere kant gaven juist berichten over een snel herstel en de mededeling dat men alleen voorouders die in een blokhut hadden gewoond nodig had om president te worden. Vooral die laatste mededeling gaf veel propaganda, omdat velen de republiek boven een koningshuis verkozen.

Foei

          We vergeten nu de mening van de Nederlanders zelf. In de 19de eeuw was het een schande om te emigreren. Amerika was immers een land van losbollen, goddelozen en de Amerikaan was een ongelikte beer. Zonder duidelijke argumenten keerde de publieke opinie zich tegen emigranten. De Nederlandse trots was gekrenkt. In Rotterdam stonden dan ook mensen die de emigranten gingen uitjouwen. Toch gingen er dus mensen, voornamelijk mensen uit het oosten van Nederland, want die hadden van de Duitsers gunstige berichten gehoord over de mogelijkheden in Amerika.

Waarom niet weg?

          De mensen uit het oosten van het land, hadden natuurlijk ook eerst geen goede redenen om te emigreren. Er was al jaren een soort gemeenschap opgebouwd. Waarom zou men dan wegtrekken uit het bekende om ergens anders een onzekere toekomst tegemoet te gaan? Om uiteindelijk toch te gaan, waren de redenen die in het begin zijn genoemd.

Een geweldige stroom

          Toen er een eerste grote emigratiestroom was, deed de regering wel wat. Ze gingen allerlei argumenten noemen om juist níet te gaan. Het wegtrekken van mensen betekent natuurlijk dat er geen goed beleid wordt gevoerd, en daardoor allerlei neveneffecten komen, die dan slecht voor het land uitpakken.
          Zij zeiden dat er dieven waren die de emigranten meteen opwachtten op de kade (alsof er geen dieven waren in eigen land), ongekende ziektes zouden slachtoffers maken, de hitte in de zomers, gebrekkige huisvesting, bedreiging door Indianen, etc. Dit heeft natuurlijk wel geholpen om de eventuele emigranten thuis te houden, maar goed, er zijn velen alsnog gegaan.
 

Terug naar Geschiedenis