De
aarde wordt omringd door een laag die bestaat uit allerlei gassen: de atmosfeer
of dampkring. Zonder deze laag zou het leven op aarde onmogelijk zijn. De
atmosfeer geeft ons lucht, water, warmte en beschermt ons tegen de schadelijke
stralen van de zon en tegen meteorieten. De dampkring is een kleurloze,
reukloze, smaakloze "zee" van gassen, water en fijne stof. De
atmosfeer bestaat uit verschillende lagen met verschillende eigenschappen. Zij
bestaat uit: 78% stikstof, 21% zuurstof, 0,93% argon, 0,03%
koolstofdioxide en voor 0,04% uit andere gassen. De Troposfeer is de laag waar
het weer zich afspeelt, daar boven bevindt zich de Stratosfeer. In de
Stratosfeer ligt de Ozonlaag, die de meeste ultraviolette straling van de zon
tegenhoudt. Boven de Stratosfeer liggen de Mesosfeer, de Thermosfeer - met
daarin de Ionosfeer - en daar boven de Exosfeer. De totale atmosfeer is
ongeveer 700 km dik.
Waar
bestaat de atmosfeer uit?
De atmosfeer heeft aan de
buitenkant geen duidelijke grens omdat ze hogerop steeds dunner wordt. Ze
verliest ook voortdurend moleculen van lichtere gassen zoals helium en
waterstof. De atmosfeer wordt, naarmate je verder van de aarde komt,
onderverdeeld in dunne lagen, op basis van de veranderingen in temperatuur.
|
Troposfeer:
De troposfeer is de onderste laag van de atmosfeer en is ongeveer 12 km
dik. Ze bevat 75% van alle gassen van de hele atmosfeer en ook grote
hoeveelheden water en stof. Doordat de zon de aarde opwarmt blijft deze
grote massa in beweging. Door de bewegingen van deze massa ontstaat het
weer. De troposfeer is aan de grond meestal het warmst en wordt naar de
bovengrens (Tropopause) toe steeds koeler. De tropopause ligt niet overal
op dezelfde hoogte. Bij de evenaar ligt deze op 18 km, op 50 graden
noorderbreedte en zuiderbreedte op 9 km en bij de beide polen op 6 km
hoogte.
Stratosfeer:
De stratosfeer loopt van de tropopause tot de bovengrens (Stratopause),
die 50 km boven het aardoppervlak ligt. Deze laag bevat 19% van alle
gassen van de atmosfeer en heeft heel weinig waterdamp. In vergelijking
met de troposfeer zijn de bewegingen van de gassen heel rustig. In de
stratosfeer bevindt zich een laag ozongas (de Ozonlaag) die de schadelijke
ultraviolette stralen van de zon tegenhoudt. Naarmate je hoger komt in de
stratosfeer wordt de lucht steeds warmer. De temperatuur loopt op van
-60°C aan de onderkant tot 10°C bij de stratopause.
Mesosfeer:
De Mesosfeer is de volgende laag boven de stratopause en loopt tot
de bovengrens (Mesopause), die 80km boven de aarde ligt. De gassen in de
mesosfeer zijn te ijl om veel zonnewarmte op te nemen. Toch is de lucht
hier dicht genoeg om meteorieten die in de atmosfeer terecht komen, te
vertragen. Ze branden dan op, wat te zien is als lichtstrepen aan de
nachtelijke hemel. De temperaturen in de mesosfeer dalen tot -120°C bij
de mesopause. |
|
|
Full
size
|
Lagen van de atmosfeer
De atmosfeer is onderverdeeld in vijf grote lagen plus de ionosfeer.
Ze is 700 km dik. |
Gemaakt door:
Roy Flookes,
Dorling Kindersley |
|
Thermosfeer:
De thermosfeer is de laag boven de mesopause. De gassen hierin zijn nog
ijler dan die in de mesosfeer, maar ze absorberen ultraviolet licht van de
zon. Hierdoor lopen de temperaturen aan de bovenkant op tot 2000°C, dat
is op een hoogte van 700 km boven het aardoppervlak. In de thermosfeer ligt
nog een aparte laag, de ionosfeer, die van 100 km tot 300 km boven het
aardoppervlak loopt.
Ionosfeer:
Zoals gezegd is de ionosfeer een deel van de thermosfeer. Ze bestaat uit
elektrisch geladen gasdeeltjes (geļoniseerd). Deze elektrische lading krijgen
ze door de ultraviolette straling van de zon. De ionosfeer heeft de
belangrijke eigenschap dat zij radiosignalen, die vanaf de aarde uitgezonden
worden, terugkaatst. Hierdoor zijn alle delen van de wereld via radio
bereikbaar.
Exosfeer:
De exosfeer is de buitenste laag van de atmosfeer en loopt van 700 km tot 800
km boven de aarde. In deze laag worden gassen steeds ijler en verdwijnen in de
ruimte.
Welke
invloed heeft de atmosfeer?
De atmosfeer is van
levensbelang voor het leven op aarde. Zonder atmosfeer is er geen leven op
aarde mogelijk. Ze levert zuurstof die nodig is om te kunnen ademen, beschermt
ons tegen meteoriet inslagen en ultraviolette straling van de zon. De
atmosfeer houdt zoveel warmte vast dat er op aarde een leefbare temperatuur
heerst. Het weer dat ontstaat door luchtstromingen in de troposfeer zorgt
ervoor dat er een constante circulatie is van water naar waterdamp naar regen
naar water. Deze kringloop zorgt samen met temperatuurverschillen en
luchtcirculatie (wind) voor erosie van het aardoppervlak waardoor het
uiterlijk van de aarde in de loop van de jaren verandert.
Hoofdpagina
| Ontstaan van de Aarde | Structuur
van de Aarde | Leven op Aarde
Structuur van de Aarde: Structuur
| De Kern | De
Mantel | De Korst | De
Atmosfeer | Invloed van de Zon en de Maan
Platen Tektoniek | Aardbevingen
| Vulkanen
|
|
©
Copyright 2000, ThinkQuest team C003124
All rights reserved. |
| |
| /C003124/nl/atmos_nl.htm |