[Magnetism TQ99 - kinderhoek]

agneten zijn geheimzinnige voorwerpen. Ze hebben een onzichtbare kracht, waarmee ze dingen kunnen aantrekken of afstoten.
.

agneten worden door mensen gebruikt in allerlei apparaten, zoals: haardrogers, telefoons, boren, stofzuigers, elektrische grasmaaiers, cassetterecorders en langspeelplaten. Computers gebruiken magneten om informatie op te slaan. Ook worden grote magneten gebruikt om afval te scheiden. De aarde zelf is ook een hele grote magneet. Nu gebruiken mensen elektromagneten in een trein. Dit is een trein zonder wielen. Hij rijdt zonder de spoorbaan aan te raken. In de trein en in de baan zitten magneten die elkaar afstoten. De trein zweeft door de magnetische kracht boven het spoor en wordt daar ook door voortbewogen.

en kompas helpt je om het noorden te vinden. De noordpool van een magneet (die naar het noorden wijst) hoort altijd rood te zijn. Bij "experiment 3" wordt uitgelegd hoe je zelf een kompas kan maken.

.

ist je dat...

.

De kleuren van de noord- en de zuidpool worden veroorzaakt
door het magnetisme van de aarde.

Sommige wetenschappers denken, dat postduiven door het
magnetisch veld van de aarde de weg naar huis kunnen vinden.

Magneten worden gemaakt door gesmolten staal in mallen te
gieten en daarna in een sterk magnetisch veld af te laten koelen.
Na afkoeling en harding is het staal magnetisch.

.
ls je nog geen magneet hebt, kan je aan een fietsenmaker misschien een oude dynamo vragen. Haal de huls eraf en probeer de magneet die er ongeveer uitziet zoals je hiernaast ziet zo heel mogelijk te laten. Daarmee kan je allerlei leuke dingen doen, zoals proefjes. Een dynamo blijkt veel dingen niet aan te trekken of af te stoten, maar wel dingen waar ijzer of staal in zit. Probeer maar eens. Magneten werken onder water net zo goed als boven water.
.

=)>

EXPERIMENT 1: Met een magneet, een paperclip, een plakbandje en een draadje kan je een vlieger van ijzerdraad maken. Maak het ene eind van het draadje aan de onderkant van de paperclip vast en de andere kant met het plakbandje aan een tafel. Til de paperclip op met de magneet. Je kan de magneet een eindje van de paperclip afhouden of een papiertje tussen de magneet en de paperclip houden, zonder dat de paperclip valt.
.

EXPERIMENT 2: Rond een magneet hangt een onzichtbaar magnetisch veld. Binnen dit veld werkt de magneet. Je kan er achter komen hoe dat veld er uit ziet, door een plastic bordje of zo te nemen en daar ijzervijlsel op te strooien. Houdt dan op één manier een magneet eronder (het liefst een staafmagneet) en tik zachtjes tegen het bordje. Het ijzervijlsel vormt dan een lijnenpatroon op het bordje. Hoe dichter de lijnen tegen elkaar aanliggen, hoe sterker het magnetisch veld.
.

EXPERIMENT 3: Je kan zelf een kompas maken, door met de zuidpool van een magneet ongeveer twintig keer in de lengte over het oog van een naald te wrijven van het oog naar de punt. Hang de naald dan in het midden op aan een (lang) draadje en de naald wijst met de naar het noorden.
.

EXPERIMENT 4: Met kogeltjes uit een kogellager kan je ook een proefje doen. Hang de kogeltjes één voor één aan de magneet. Het magnetisch veld van de magneet dringt door in ieder kogeltje en maakt dat kogeltje magnetisch. Als je experiment 1 gedaan hebt, weet je dat het magnetisch veld steeds zwakker wordt als je verder van de magneet af gaat. Daardoor komt het dat er maar een paar kogeltjes aan de magneet blijven hangen. Je kan ook eens proberen het bovenste kogeltje vast te pakken en de magneet langzaam naar boven te bewegen. Na een poosje zullen er kogeltjes vallen, omdat het magnetisch veld te zwak is om de kogeltjes nog aan te trekken.
.

	EXPERIMENT 1: Met een magneet, een paperclip, een plakbandje en een draadje kan je een vlieger van ijzerdraad maken. Maak het ene eind van het draadje aan de onderkant van de paperclip vast en de andere kant met het plakbandje aan een tafel. Til de paperclip op met de magneet. Je kan de magneet een eindje van de paperclip afhouden of een papiertje tussen de magneet en de paperclip houden, zonder dat de paperclip valt. .
	EXPERIMENT 2: Rond een magneet hangt een onzichtbaar magnetisch veld. Binnen dit veld werkt de magneet. Je kan er achter komen hoe dat veld er uit ziet, door een plastic bordje of zo te nemen en daar ijzervijlsel op te strooien. Houdt dan op één manier een magneet eronder (het liefst een staafmagneet) en tik zachtjes tegen het bordje. Het ijzervijlsel vormt dan een lijnenpatroon op het bordje. Hoe dichter de lijnen tegen elkaar aanliggen, hoe sterker het magnetisch veld. .
	EXPERIMENT 3: Je kan zelf een kompas maken, door met de zuidpool van een magneet ongeveer twintig keer in de lengte over het oog van een naald te wrijven van het oog naar de punt. Hang de naald dan in het midden op aan een (lang) draadje en de naald wijst met de naar het noorden. .
	EXPERIMENT 4: Met kogeltjes uit een kogellager kan je ook een proefje doen. Hang de kogeltjes één voor één aan de magneet. Het magnetisch veld van de magneet dringt door in ieder kogeltje en maakt dat kogeltje magnetisch. Als je experiment 1 gedaan hebt, weet je dat het magnetisch veld steeds zwakker wordt als je verder van de magneet af gaat. Daardoor komt het dat er maar een paar kogeltjes aan de magneet blijven hangen. Je kan ook eens proberen het bovenste kogeltje vast te pakken en de magneet langzaam naar boven te bewegen. Na een poosje zullen er kogeltjes vallen, omdat het magnetisch veld te zwak is om de kogeltjes nog aan te trekken. .