VOC logo
Aan Boord van een VOC Schip

Ziekte aan Boord

letter O p een schip was een chirurgijn aanwezig om zieken te genezen. Hij mocht eigenlijk alleen wonden verbinden en aderlaten, maar op zee was er niemand anders die verstand had van geneeskunde waardoor de chirurgijn ook ziekten moest genezen.
De meest voorkomende ziekte was scheurbuik, veroorzaakt door een gebrek aan vitamines en het eten van ongevarieerd voedsel.
Een belangrijk onderdeel van het werk van de chirurgijn was het amputeren van lichaamsdelen. Hiervoor had hij een zaag. Als verdoving werd de patient bewusteloos geslagen.

Ook besmettelijke ziekten kwamen regelmatig voor. Doordat de bemanning op elkaar gepakt zat, kon een ziekte als vlektyfus zich makkelijk verspreiden. Een belangrijke factor was de slechte hygiëne aan boord. Ontlasting werd vaak zomaar ergens achtergelaten en de bemanning waste zichzelf en zijn kleding ook niet of nauwelijks.
Om te proberen het schip te ontsmetten, brandde men buskruit, wat een sterk ontsmettende werking heeft. Toch had dit niet genoeg effect om vreselijke ziekten te voorkomen.
Eerst nam de chirurgijn zijn eigen medicijnkist mee, maar later kreeg hij deze toegewezen door de Compagnie. Voor de vulling van de medicijnkisten is door de VOC een apotheek opgericht.

Zalfpotje
Zalfpotje
Spuit
Houten Klisteerspuit
Houten Klisteerspuit

Straf

Aan boord hanteerde men straffen die varieerden van geldboeten tot de doodstraf.
De zwaarste lijfstraf was het "driemaal kielhalen." Dit gebeurde bv. als een bemanningslid een officier had bedreigd.Straf voor Muiterij
Bij het kielhalen werd de schuldige in een soort harnas gehuld (om het lichaam te verzwaren en tevens te beschermen) en, vastgebonden aan een touw, in het water gegooid. Vervolgens werd hij, als hij diep genoeg gezonken was, onder het schip doorgetrokken. Voor vechten kreeg men een paar dagen eenzame opsluiting op water en brood. Matrozen kregen een boete als ze zomaar ergens hun behoefte deden en niet op het 'Kierenplecht'.

.