 










   |
WIEK XIX
Wiek XIX to przede
wszystkim okres badañ nad elektryczno¶ci± i
magnetyzmem. Nauki te sta³y siê naukami przewodnimi
stulecia, a na ich osi±gniêciach opiera³o siê
wiele prze³omowych dla ludzko¶ci wynalazków. Badania
nad natur± elektryczno¶ci i magnetyzmu
wp³ynê³y na lepsze poznanie zjawisk atomowych i
¶wiata mikrocz±stek. Naukowcy opracowali wiele praw
odnosz±cych siê do struktury mikro¶wiata. W
koñcu w latach 90-tych XIX wieku wykryto pierwsz± cz±stkê
elementarn± - elektron.
| William
Prout, Brytyjczyk ¿yj±cy w latach 1785-1850. W 1815
roku postawi³ tezê, ¿e wszystko sk³ada siê
atomów wodoru. Poszukuj±c prostego opisu ¶wiata
doszed³ do wniosku, ¿e skoro wodór jest
najl¿ejszym z pierwiastków - jego liczba masowa wynosi
jeden, to wszystkie ciê¿sze pierwiastki, których
liczba masowa jest w przybli¿eniu wielokrotno¶ci±
masy wodoru, sk³adaj± siê w³a¶nie z wielu
atomów wodoru. Hipoteza ta zosta³a obalona, gdy odkryto,
¿e liczba masowa chloru wynosi 35,5 (nie wiedziano jeszcze
wtedy, ¿e chlor sk³ada siê z dwóch odmian -
izotopów o ró¿nej masie atomowej). |
| Wilhelm Conrad Roentgen ¿y³ w latach
1845-1923. Bada³, miêdzy innymi, zjawisko promieniowania katodowego
(zjawisko to wystêpowa³o w czasie przep³ywu
pr±du elektrycznego przez rurkê z rozrzedzonym gazem -
rurka zaczyna³a ¶wieciæ naprzeciw ujemnej elektrody
za co odpowiedzialne mia³y byæ niewidzialne promienie
wyp³ywaj±ce z katody). Naukowiec obserwowa³
oddzia³ywani ich z metalami. Zauwa¿y³ ¿e
znajduj±ce siê obok zestawu do¶wiadczalnego
fluorescencyjne kryszta³y zaczyna³y ¶wieciæ
nawet wówczas, gdy do¶wiadczeni przeprowadza³ w
ca³kowitej ciemno¶ci. Zjawisko to stara³ siê
wyt³umaczyæ istnieniem nieznanego i tajemniczego nowego
rodzaju promieniowania - promieniowania X. Roentgen odkry³,
¿e owo promieniowanie w ró¿nym stopniu jest
poch³aniane przez ró¿ne materia³y.
Pozwoli³o mu to na wykonanie pierwszego zdjêcia szkieletu
d³oni ¿yj±cego cz³owieka. |
 |
William Ramsay ¿yj±cy w latach 1852-1916, w
1894 roku wraz z John Rayleigh
odkry³ nowy pierwiastek, który nazwa³ argonem. Nie wchodzi³ on w ¿adne zwi±zki i
nie by³o dla niego miejsca w dotychczasowym uk³adzie
tablicy Mendelejewa. Musiano
rozszerzyæ uk³ad o jedn± kolumnê. Rok
pó¼niej odkry³ on kolejny pierwiastek nowej grupy -
hel, a w 1998 roku wyodrêbni³ wszystkie
wystêpuj±ce w powietrzu gazy szlachetne czyli: argon, neon, hel, krypton, ksenon, a w 1910 roku
odkry³ radon.
Poza tymi badaniami Ramsay stara³ siê zinterpretowaæ
ruchy Browna t³umacz±c je jako zderzenia obserwowanych
cia³ z niewidocznymi cz±steczkami o¶rodka. |
 |
Naukowcy XIX wieku
dokonali wielu odkryæ w dziedzinie badañ
mikro¶wiata. Wyja¶nili wiele zagadnieñ
zwi±zanych z elektromagnetyzmem, teori± kinetyczn±
gazów. Odkryto promienie X i promieniowanie radioaktywne. Zbudowano
liczne urz±dzenia oparte na zjawiskach elektromagnetyzmu.
Znalaz³y one wkrótce praktyczne zastosowania w
ró¿nych dziedzinach ¿ycia ludzkiego.
Pos³u¿y³y one równie¿ jako sprzêt
do¶wiadczalny umo¿liwiaj±cy inne odkrycia w
mikro¶wiecie. Pod koniec XIX uda³o siê w koñcu
wykryæ pierwsz±
elementarn± cz±steczkê - elektron.
|