 










 
|
    
WIEK XVIII
"(...) wszystkie ciała o postrzegalnych rozmiarach,
czy to ciekłe czy stałe, składają się z wielkiej liczby
niezmiernie małych cząstek albo atomów materii (...)
Żadne chemiczne procesy nie mogą doprowadzić
do stworzenia ani do zniszczenia atomów ."
- John Dalton
Wiek XVIII to czas w, którym dokonało się wiele przemian - politycznych, przemysłowych,
kulturalnych. Również fizyka przeżywała okres szybkiego rozwój. Naukowcy stosowali potężne prawa
Newtona do opisu nowo odkrywanych zjawisk, ale tworzyli równocześnie
nowe teorie i prawa umożliwiające lepsze zrozumienie przyrody. W okresie tym w działali badacze odkrywający liczne
zagadki chemii. Również na ten okres przypada początek rozwoju nauki zajmującej się elektrycznością - zjawiska z
dziedziny elektryczności były znane już w starożytności, Tales opisał zjawisko
elektryzacji bursztynu, jednak dopiero teraz zaczęto dokładniej je badać. Wszystko to doprowadziło do lepszego
poznania praw mikroświata. Naukowcy bez żadnych uprzedzeń stosowali dane pochodzące z doświadczeń, a dla wielu
doświadczenia nabrały podstawowego znaczenia.
Antoine Laurent Lavoisier wielki chemik francuski żył w latach 1743-1794. Chemia jako
nauka na początku XVIII wieku stanowiła zbiór rozmaitych nieuporządkowanych zasad. Taki sam stan rzeczy był
panował również w nazewnictwie chemicznym. Lavoisier podjął się uporządkowania nazw substancji. Ta nowa
nomenklatura chemiczna opierająca się na nazwach związków prostszych wchodzących w skład substancji złożonych
szybko zastąpiła dawny, nic nie mówiący o danym związku system nazw. Jednak zanim Lavoisier wprowadził swoją
chemiczną systematykę musiał wprowadzić liczne zmiany w samej chemii. Udowodnił, że wszystkie pierwiastki mogą
występować w trzech stanach skupienia: lotnym, stałym, ciekłym. Pokazał, że podczas spalania substancje łączą
się z tlenem. Wykazał również ostatecznie, że woda nie może przekształcać się w inne substancje jak sądziło
wielu współczesnych mu naukowców. Stwierdził, że osad pozostający gotowaniu czystej wody nie pochodzi z niej,
ale z naczynia w którym odbywało się gotowanie. Po dalszych badaniach udało mu się udowodnić, iż woda składa
się z dwóch substancji prostszych tlenu i wodoru. Przeprowadzając rozkład wody zauważył, że zawsze stosunek wagowy
tlenu do wodoru wynosi 8:1. Była to wskazówka mówiąca o atomistycznej strukturze świata. Lavoisier wierzył, że u
podstaw budowy Wszechświata leżały niepodzielne atomy, jednak nie rozwijał swojej koncepcji atomistycznej.
Uporządkował i uprościł chemię, tak że kolejni uczeni znacznie łatwiej mogli zgłębić jej tajemnice.
|
John Dalton żyjący w latach 1766-1844 był pierwszym chemikiem, który w tłumaczeniu różnych
zjawisk posługiwał się teorią atomistyczną. Badał on gazy - odkrył prawa ciśnień cząstkowych mówiące, iż ciśnienie
mieszaniny gazów nie reagujących ze sobą równe jest sumie ciśnień jakie wywierałyby poszczególne składniki mieszaniny
umieszczone osobno w tej samej objętości jaką zajmuje ta mieszanina. Uważał, że za występowanie ciepła odpowiedzialna
jest pewna nieważka substancja zwana cieplikiem. Miała ona według niego otaczać każdy atom, tworząc wokół niego
powłokę. Powłoka ta odpowiadałaby za odległości między atomami w gazie i za ciepło wytwarzane w czasie sprężania.
Mimo iż doświadczenia przeprowadzone przez Amerykanina Sir Benjamina Rumforda nad wytwarzaniem ciepła w procesie
tarcia zaprzeczały cieczowej naturze ciepła, wielu naukowców uważało pogląd Daltona za właściwy. Dopiero w połowie
XIX wieku po doświadczeniach Joula został on ostatecznie odrzucony. Jednym z najważniejszych odkryć Johna Daltona,
którego dokonał w 1804 roku, było pokazanie, że jeśli dwa pierwiastki tworzą więcej niż jeden związek, to ilość
wagowe jednego z nich przypadająca na stałą ilość drugiego pozostają ze sobą w stosunku niedużych liczb całkowitych
(prawo stosunków wielokrotnych). Na przykład badając tą zależność w tlenkach chloru
(Cl2O, Cl2O6, Cl2O7) masy tlenu przypadające na jednostkę
chloru pozostają ze sobą w stosunkach 1:6:7. Dalton zauważył, że wyniki, które uzyskał można łatwo wyjaśnić
posługując się koncepcją atomu. Rozwijając dalej pogląd atomistyczny przyjął, iż związki chemiczne powstają na
drodze łączenia się atomów różnych pierwiastków. Uważał, że atomy poszczególnych pierwiastków różnią się między
sobą masą - za jednostkę masy atomów przyjął masę atomu wodoru. Stworzył podstawy nowoczesnej atomistki i opis
mikroświata, który tłumaczył większość zjawisk znany w tamtym okresie. Po przeszło dwóch tysiącach lat wreszcie
udało się podać tyle dowodów na atomistyczną budowę materii, że do tej pory hipotetyczne atomy stały się pojęciami
rzeczywistymi (chociaż cząstki, które Dalton nazwał atomami nie były tymi samymi cząstkami, które zostały nazwane
atomami przez Demokryta - okazało się że cząsteczki Daltona nie są
ostatecznymi składnikami materii).
|
Badania świata atomów jakie miały miejsce w XVIII wieku przyniosły wiele odkryć, ale i
przysporzyły licznych pytań. W końcu dzięki pracom Daltona podano tyle dowodów na istnienie
atomów, że koncepcja ta stała się powszechnie uznawaną koncepcją naukową. Dowiedziano się również, że istnieją dwa
rodzaje cząsteczek - dodatnie i ujemne. Wytłumaczono niektóre tajemnice elektryczności, jednak zagadnienie to w
większości stanowiło jeszcze zagadkę, którą starano się wyjaśnić w wieku następnym.
STAROŻYTNOŚĆ |
ŚREDNIOWIECZE |
WIEK XVI i XVII |
WIEK XVIII
WIEK XIX |
PROMIENIE KATODOWE |
PODSUMOWANIE
  
|