Zenit
Uit het Arabisch semt ar-ra's = richting van het hoofd. Door foute aflezing van de letter m als ni, werd semt verbasterd tot zenit. Zenit is het punt aan de hemel dat precies verticaal boven de waarnemer is gelegen, ook wel schedelpunt. Het tegengestelde punt heet het nadir.

Zodiakaal licht
Een soms met het oog zichtbaar zwak driehoekig lichtschijnsel. Het onstaat door een terugkaatsing van zonlicht tegen zeer veel kleine stofjes.

Zon
Zie : zonnestelsel

Zonnestelsel
Verzamelnaam voor de Zon en de hemellichamen, bestaande uit planeten, planetoiden, kometen, meteoroiden en interplanetaire materie. De zon is met 99,86% van de massa het voornaamste object in het zonnestelsel, gevolgd door de planeten. Andere sterren worden waarschijnlijk ook omringd door planeten, maar omdat planeten zelf geen licht uitstralen zijn zij nauwelijks waar te nemen. Uit radiometrische ouderdomsbepalingen is gebleken dat het oudste gesteente in ons Zonnestelsel 6 miljard jaar oud is. Dit materiaal moet kort na het onstaan van het Zonnestelsel gevormd zijn. Het stelsel van planeten is hoogstwaarschijnlijk onstaan uit een platte ronddraaiende schijf van stof rond de zon, waarin zich verdichtingen vormden, waaruit de planeten onstonden.

Zonnevlam
Uitbarsting op de zon, waarbij een grote hoeveelheid energie explosief vrijkomt in de vorm van straling ( zichtbaar licht, radiostraling, UV licht en rontgenstraling ). Bovendien kan een gasmassa worden afgestoten en dan als een plasma van ionen en elektronen de aarde treffen en het poollicht veroorzaken.

Zonnewind
De stroom van deeltjes die voortdurend uit de corona van de zon naar buiten verdwijnt. In de buurt van de aarde bevat de normale zonnwind 10 tot 100 deeltjes per cubieke centimeter met een snelheid tussen de 300 en 500 km/s. Na een uitbarsting op de zon, krijgen de deeltjes een snelheid van 1000 tot 3000 km/s en drukken de magnetosfeer van de aarde in en veroorzaken allerlei processen die worden waargenomen als een magnetische storm. De van de zon meegsleepte magneetvelden sluiten aan bij de aarde magnetosfeer en maken het mogelijk dat een fractie van de zonnewind daar binnendringt. Dit verklaart het in stand houden van de stralingsgordels en het optreden van poollicht als begeleidend verschijnsel van een magnetische storm.

Zonsverduistering
Verschijnsel dat plaatsvindt als de schaduw van de maan op het aardoppervlak valt. Een dergelijke verduistering kan voorkomen doordat de maan soms precies tussen de zon en de aarde inschuift. Het verschijnsel treedt alleen op bij nieuwe maan. Een totale zonsverduistering is iets bijzonders. Tijdens de totaliteit wordt het bijna donker, de heldere sterren verschijnen aan de hemel en de corona van de zon wordt zichtbaar. De Babyloniers waren al in staat verduisteringen met grote nauwkeurigheid te voorspellen. Ze ontdekten dat elke eclips zich na een tijd van 18 jaar en plus minus 10 dagen herhaalt.

Zwaartekracht
Een natuurwetenschappelijke term met twee betekenissen. In de eerste betekenis is het de algemene aantrekking die twee willekeurige hoeveelheden materie op elkaar uitoefenen. In de tweede betekenis is zwaartekracht de kracht die de Aarde op een massa uitoefent. Deze kracht is de resultante van Newtons aantrekkingskracht en de centrifugale kracht die door de draaiing van de Aarde wordt veroorzaakt; de centrifugale kracht die de massa ondervindt, is minder dan 1% van Newtons attractie.

Zwart gat
Ze zuigen sterrenhopen op met grote kracht. Zwarte gaten zijn bekend geworden als de grote donkere diepten van het universum. Zwarte gaten kunnen echter alleen licht en hemellichamen opzuigen die zich op een bepaalde afstand van het zwarte gat bevinden. Onstaan na de dood van een grote ster, worden zwarte gaten gevormd als sterren worden gecombineerd op een punt. Dan stoppen ruimte en tijd en worden massa, volume en tijd een niet bestaand fenomeen in het centrum van het zwarte gat of een singulariteit. Op een bepaalde afstand van de centrale singulariteit is de gravitatiekracht van het zwarte gat zo sterk dat zelfs licht er niet van ontsnapt. De gebeurtenishorizon bepaalt de grootte van een zwart gat en is het point-of-no-escape voor alles en iedereen die deze onzichtbare grens passeert. Hoe groter de singulariteit van het zwarte gat des te groter de gebeurtenishorizon. Zwarte gaten zijn zwart. Als lichtstralen van andere hemellichamen schijnen op een zwart gat, worden ze of afgebogen of raken ze gevangen in de zwaartekracht van het zwarte gat. Al het licht dat een zwart gat zou kunnen beschijnen wordt in de gebeurtenishorizon gezogen.