Wieki średnie to okres ponad 1500 lat pomiędzy początkiem naszej ery, a XV stuleciem. Okres ten charakteryzował się znacznym zahamowaniem rozwoju myśli naukowej. Miało to miejsce również w dziedzinie atomistyki. Po licznych osiągnięciach greckich filozofów, w tym okresie brakowało sukcesów w tej dziedzinie. W wiekach średnich żyło zaledwie kilku światłych myślicieli, którzy zajęli się tym zagadnieniem. Większość filozofów tej epoki za największy autorytet uznała Arystotelesa, w tym również jego pogląd na budowę materii.
Wiele osiągnięć kultury antycznej zostało przeniesionych do państw arabskich. Dotyczyło to także osiągnięć filozofii atomistycznej.
Mutakallimunowie -"ludzie słowa", grupa filozoficzno-religijna działająca w krajach islamu między IX, a XI wiekiem starała się w sposób racjonalny tłumaczyć religię. Opierała się na atomistyce, która, jak uważali, najlepiej z wszystkich twierdzeń naukowych da się pogodzić z Koranem. Atomy miały być składnikami wszystkiego. Mogły się one łączyć (przy pomocy boskiej) tworząc w ten nową substancję. Były jednorodne, różniły się tylko własnościami przypadkowymi. Wpływały na cechy gatunkowe zbudowanych z nich przedmiotów. Mutakallimunowie byli zwolennikami determinizmu -wszystko uzależnione było od atomów i od Opatrzności -woli boskiej przyczyny powodującej ruch atomów i nadającej im własności. W takim razie życie człowieka (złożonego z atomów) podlegało również woli bożej.
W Europie w wiekach średnich powstała i rozwijała się szkoła w Chartres -instytucja mająca służyć rozwojowi nauk nieteologicznych. Studiowano tu dzieła filozoficzne starożytności, dużo uwagi poświęcając również atomistyce Demokryta.
Wilhelm z Conches - wybitny teoretyk tej szkoły -zgodził się z Demokrytem że świat złożony był z prostych, niepodzielnych, nieuchwytnych rozumowo cząsteczek, które można jedynie poznać na drodze umysłowej.
Wieki średnie nie przyniosły żadnej doniosłej przemiany w pojmowaniu mikroświata. Rzadko czytano dzieła starożytnych atomistów. Nie starano się ich rozwinąć. Większość umysłów tamtej epoki zarówno w Europie jak i w krajach islamu było zajętych rozważaniami teologicznymi, a nauka opierała się na religii (również jak miało to miejsce u mutakallimunów atomistyka). Oświeceni ludzie tacy jak Wilhelm z Conches byli nazywani nieraz nawet heretykami. Jednak już wkrótce miał się dokonać przełom. Nadchodziły czasy wielkich fizyków, którzy mieli zmienić obraz świata -zapoczątkować naukę nowożytną.
Aby przeczytać o atomistach wieków XVI i XVII kliknij:
WIEK XVI I XVII
Aby przeczytać o atomistach starożytności kliknij:
STAROŻYTNOŚĆ
English version