De Elfstedentocht bestaat uit 2 onderdelen, nl. de tourtocht en de wedstrijd. De wedstrijd is voor de marathonschaatsers. Vele schaatshelden doen mee, zoals Erik Hulzebosch, de Ruitenbergjes, Evert van Benthem, Henk Angenent (de winnaar van 1997) en destijds Minne Hoekstra, Reinier Paping, Coen de Koning en Piet Keizer. Zelfs baanrijders als Bart Veldkamp, Hilbert van der Duim en ook coach van de Nederlandse kernploeg Henk Gemser.

De schaatsers vertrekken 's ochtends om 5.30 uur. Ze staan in een grote kooi. Men telt de laatste 10 seconden af en de hekken gaan open. Dan loopt men met de schaatsen in de hand naar het ijs om ze daar vervolgens aan te trekken. Dan kan de schaatstocht pas echt beginnen. Het is zaak om gelijk voorin te zitten, anders zijn je kansen op een goede eindklassering al zo goed als verkeken.

Ook hier moet je bij de stempelposten afstempelen. De stempelposten zijn niet altijd even goed zichtbaar. Het komt dan ook wel eens voor dat één of meerdere rijders een stempel missen. Dan zit er voor het bestuur niets anders op dan de desbetreffende perso(o)n(en) te diskwalificeren. Het is nog vervelender als je de stempelkaart verliest, want dan heb je helemaal geen stempels meer en heb je geen bewijs dat je geen zwartrijder bent.

Je moet binnen een bepaalde tijd na de winnaar binnenkomen (net als in de Tour de France). Als je buiten die tijd binnen komt krijg ook als wedstrijdschaatser het Elfstedenkruisje niet. De tijden van de winnaars variëren van jaar tot jaar. Hier een overzicht van de winnaars met hun tijden.

1909..........M. Hoekstra..........13 uur en 50 min.

1912..........C. de Koning.........11.40

1917..........C. de Koning...........9.53

1929..........K. Leemburg..........11.09

1933..........A. de Vries...............9.05

1940..........P. Keijzer.................10.30

1941..........A. Adema.................9.19

1942..........S. de Groot...............8.44

1947..........J. Bosman...............10.36

1954..........J. van den Berg........7.35

1956..........J. Nauta....................8.46

1963..........R. Paping................10.59

1985..........E. van Benthem.......6.47

1986..........E. van Benthem.......6.55

1997..........H. Angenent.............6.49